ADIGEY VATANDAŞI SORUYOR: “MAYKOP SOKAKLARINA NİÇİN YERLİ KAHRAMANLARIN İSİMLERİ VERİLMİYOR?”
Adigey vatandaşı, filolog Nurihan Kiyarova yayınladığı bir açık mektupla, Maykop sokaklarının isimlendirmesinde yerel figürlerin görmezden gelinmesindeki garipliğe dikkat çekerek bu durumun artık düzeltilmesini istedi.
Nurihan Kiyarova Facebook sayfasında yer alan yazısında, Maykop’un 366 sokak ve caddesinin tek tek isimlerini yayınlayıp bunlardan sadece 13 tanesinin Adigelere ait isimler taşıdığını belirterek, “Oran şaşırtıcı. Komisyon’un (Maykop Sokaklara, Meydanlara ve Diğer Bölgelere İsim Verme Komisyonu) bu durumu incelemesinin ve her şeyi gerektiği gibi yapmasının zamanı hala gelmedi mi?” diye sordu.
Nurihan Kiyarova’nın açık mektubu şöyle:
AÇIK MEKTUP
Maykop Sokaklara, Meydanlara ve Diğer Bölgelere İsim Verme Komisyonu’na,
Maykop’un sokak isimlerinin küçük bir yüzdesini değiştirme teklifimi düşünmenizi rica ediyorum. Sonuçta Cumhuriyet otokhton bir halkın adını taşıyor ve birçok kişi, Adigey’in başkentindeki 366’dan fazla sokak ve caddeden sadece 13’ünde Adige adlarının olmasını yanlış buluyor.
Birçok cadde, isimlerini Rus ve Sovyet halk figürleri, yazarları, bilim adamları, savaş ve emek kahramanlarından almış. Yine pek çoğu Kafkasya Savaşı döneminde Adigey topraklarını fetheden imparatorluk askerleri ile bağlantılı. Ayrıca birçok sokak Upsheron Caddesi, Tula, Battery, vb. ile Armavir, Belorechskaya, vb. . Krasnodar bölgesi yerleşimleri olarak adlandırılıyor.
Adıgey başkentindeki sokakların birçok bilinmeyen kişinin isimlerini taşıyor olmasının yanı sıra, -üretimdeki otomasyona geçişten dolayı- uzun süredir gündemde olmayan farklı sanatlarla ilgili çok sayıda isim bulunmaktadır. Bunlar Kolhoz, Yedek Şerit, Esnaf Sokağı, Deri, v.b.
Yine pek çok sokak Kayısı, Pembe, Çayır v.b. gibi çiçek, ot ve meyve isimleri taşımaktadır.
60 yıllık Sovyet döneminden kalma Adigey, Maykop, Çerkes, Fisht Sokağı, Tuapse, Ubıh, Kujor, Kurjip, Abadzeh, Oshad, Oshten gibi ulusal kategoride isimler de var ancak ulusal içerikli olmayan diğer kategoriler daha fazla. Mevcut komisyonun zihin yapısı tüm nesiller boyu devam etti ve şimdi devletin halkı yok etmeyi tercih ettiği bir dönemde hala işbaşında kalmaya devam ediyorlar. Eksiklikleri olan duymamazlık onların haline oldukça uygun düşüyor.
Yukarıda dile getirdiğim konu bağlamında aşağıda sıraladığım sokak ve ara sokakları 1941-1945 Vatan Savaşı’na katılan sadece Adige kahramanlarının, Sosyalist emek kahramanlarının ve Adıgey Cumhuriyeti Devlet Konseyi- Adige Xase’nin ünlü Adige halk figürleri, kültür ve sanat ödülü sahipleri ile değiştirilerek yeniden adlandırılmasını öneriyorum.
Zaten Adige isimleri ile anılanlar:
– Andruhayev Sokağı
– Achmizov Caddesi
– Aşhamaf Sokağı
– Berzegov Sokağı
– Keraşev Caddesi
– Nehay Caddesi
– Nogmov Caddesi
– Teucej Sokak
– Tlusten Sokak
– Umar Bersey Caddesi
– Hakurat Caddesi
– Hakurat 2. Sokak
– Şovgenov Sokağı
Yani 315 tanesinden sadece 13 adeti Adige ismi taşıyor (ya da toplam % 3,5 Adige-Çerkes ismi).
Bu nedenle, şehirde bir zamanlar komisyon üyeleri olanların isimlerini hiçbir şekilde etkilemeden aşağıdaki sokak ve cadde isimlerinin değiştirilmesini öneriyorum.
Ancak, Güryev Mihail Nikolayeviç, Zhuravleyov Lavrenti Stepanoviç, Zuzin Dmitry Vasilyeviç, Zuykov Aleksey Vasilyevich, Kovalenko Grigor Vasilyevic, Pavel Fyodorovich, Kutenko Nikolay Vasilieviç, Makarenko Aleksey Iosifoviç, Mikailayevich, Anatolayevich Konstantinovich, Shumakov Georgi Yevgenyevich ve Yudin Nikolay Lukyanovich gibi , Sovyetler Birliği dönemi isimleri tercih edilirken; Bjegakov Kimchery Barokovich, Koshev Aliy Yusufovich, Thagushev Ismail Halalovich ve Chutz Abubachir Batyrbiyevich gibi Adige-Çerkes kahramanlarının isimlerini görmezden geldiler.
Yani komisyonun kadrosu sadece üç isimle sınırlandı: Andruhayev Hussen Borezheviç sonra bir sokağa adı verilerek onurlandırdı), Achmizovich Aydamir Ahmedoviç ve Nehay Dowt Erejiboviç.
Bunun yanı sıra, Sosyalist işçi kahramanları, doktorlar, bilim doktorları, ünlü yazar, şair, besteci, sanatçılar, çiftlik ve tarla işçileri, cumhurbaşkanlığı ve başkonsoloslar ve Adigey Cumhuriyeti Devlet Konseyi- Xase Konseyi’ne layık görüldü. Hepsi isimlerini harika işlerle yücelttiler.
Dolayısıyla, burada, şahıs ismi taşımayan sokakların yeniden adlandırılması için -geniş bir tartışma ve yeniden isimlendirme kararı için önerdiğim Adige vatandaşlarının isim listesini de yanında yayınlıyorum.
Lütfen buraları yeniden isimlendirin:
– Sahil Sokağı – Bjegakov Kimchery Barokovich,
– Üst Sokak – Koshev Aliy Yusufoviç
– Garaj Sokağı – Thagushev İsmail Halaloviç
– Arka Sokak – Chutz Abubachir Batyrbiyeviç
– Dağ sokağı. – Aslan Aliyeviç Jarimov
– Yol Sokak – Berzegov Nuha Aslançeriviç
– 2. Cadde Dubzadov – İshak Maşbaş
– Bireysel Sokak – Kemechev Muharbiy (2 Kızılyıldız ve 2 Vatan Savaşı madalya sahibi)
– Sanayi Sokağı – Safarbiy Zanoko (Rus-Kafkas Savaşı dönemi lideri)
– Güneşli Sokak – Kushu Nafiset
– Bozkır Sokağı – Kırmız Jane
– Tuğla Sokağı – Koblev Yakub Kamboletoviç
– Kulüp Sokak – Hazret Mejidoviç Sovmen (Adıgey Cumhuriyeti İkinci Başkanı, hayırsever)
– Deri Sokak – Ğadagatl Asker (Kuzey Kafkasya’daki en iyi Nartolog)
– 2. Komsomolskaya Caddesi – Amerbi Kulov (Nalmes Ansambl’ın yöneticisi)
– Serin Sokak – Adem Ashadovic Hanahu (Kültür Bakanı)
– Kısa Sokak – Mahmud Salmanoviç Bolokov (Adıgey Cumhuriyeti Halk Hekimi)
– Geniş Cadde – Umar Hatitzoviç Thabısım (Ünlü Adige besteci, savaş gazisi)
– Aşırı Cadde – Emilia Sheughen (Tarih bilimci)
– 3. Cadde – Kim Tletseruk (Ünlü müzisyen)
— Doğrusal Cadde – Askarbiy Nagaplev (Belgesel film yönetmeni)
– Aşağı Cadde – Felix Petuvash (Ünlü grafik sanatçısı)
– Yeni Sokak – Abdullah Mahmudoviç Bırsırov (Ünlü sanatçı)
– Alt Sokak – Şaban Şue (Adigey Kültür ve Sanat Adamı)
– Dar Sokak- Ramazan Siyukhov (Ünlü besteci)
– Kumlu Sokak – Çapay Ismailoviç Muratov (Oyun yazarı, Halk sanatçısı)
– Dağ Sokak – Ahmed Hagundokov (Yönetmen, savcı)
– Çalı Sokak – Yuri Cich (Halk sanatçısı)
– Tarla Sokak – Aslan Nehay (Besteci)
– Kasaba Caddesi – Goşenay (En popüler ve sevilen Adige şarkıcı)
– Oruç Sokak – Kızbech Tuğujuko (Rus-Kafkas Savaşı Kahramanı)
– Üretim Caddesi – Nurbiy Hagundokov (Bölgenin ilk başhekimi)
– Sanayi Caddesi – Samir Hotko (Doktor Bilim adamı)
– Gölcük Caddesi – Ale Khirzijev (Janchatov) (Rus-Kafkas Savaşı Kahramanı)
– Düz Sokak – Şumaho Nauruzov (Rus-Kafkas Savaşı kahramanı)
– Cuma Sokağı – Almir Nukhovich Abregov (Tarih Doktoru, halk adamı)
– Çalışma Sokağı – Aleksandr Karokhov Yachikov (Rektör, bilim adamı, 2. Dünya Savaşı Katılımcısı)
– Akraba Sokak – Aytek Jumbolet (Rus-Kafkas Savaşı Kahramanı)
— Bahçe Sokak – Murat Hasanov (11 kez dünya şampiyonu)
– Aydınlık Sokak – Unay Tsei
– İnşaatçılar Köyü Caddesi –Nalbiya Kueka (şair)
– Operatör Caddesi – Yevtih Asker (Yazar)
– İnşaatçılar Sokak – Kazbek Şazzo Gissovich (yazar, bilim doktoru)
– Gölgeli Sokak – Thakuşinov Aslan (Doktor bilim adamı)
– Ulaşım Caddesi – Hacı İsmail Berzek (Rus-Kafkas Savaşı kahramanı)
– Han Otoyolu Caddesi – Beslanuko Aslanceri (Rus-Kafkas Savaşı Kahramanı)
– Merkez Sokağı – Biberd Magomet (Rusya-Kafkas Savaşı kahramanı)
– Okul Sokağı – Borokov Pşigotıj (Rus-Kafkas Savaşı kahramanı, Ormanda Çar ordusu tarafından kuşatıldı, teslim olmadı ve öldü.)
– Otoyol Sokak – Hapach Daurov (Rus-Kafkas Savaşı kahramanı)
– Güney Caddesi – Kojeberduko Magomet (Shapsug kabilesinin askeri lideri-Rus-Kafkas savaş kahramanı)
– Aziz Kolkhoz Caddesi – Ruslan Gwashev (Ünlü Çerkes halk adamı)
– Aziz Kayısı – Abubaçia Shalaho
– Beyaz Şerit – Şuruhuko Tuğuj
– Büyük Sokak – Hauduko Mansur,
– Dağ Yolu Sokağı – Cherioka Şamiz
Ve 50’den fazla şahıs ismi taşımayan sokak var.
Mesela,
– 1. Sokak’tan 7. Sokak’a kadar ve Sağır Sokak, Yukarı Sokak, İstasyon, Armut Şeridi, v.b.
